Konopia lecznicza a PTSD

Czym jest PTSD

Zespół stresu pourazowego rozwija się u części osób po doświadczeniu zagrożenia życia, przemocy, wypadku lub katastrofy. Objawy: natrętne wspomnienia i koszmary, unikanie przypomnień, negatywne zmiany myślenia i nastroju, nadmierne pobudzenie (bezsenność, drażliwość, czujność) utrzymujące się ponad miesiąc. Często współistnieją depresja, uzależnienia i ból przewlekły.

Standardowe leczenie

Najskuteczniejsze są psychoterapie skoncentrowane na traumie: przedłużona ekspozycja, terapia przetwarzania poznawczego, EMDR. W farmakoterapii zaleca się sertralinę, paroksetynę, wenlafaksynę; prazosyna bywa stosowana w koszmarach. Benzodiazepiny są odradzane.

Co mówią badania

Jedyne randomizowane, kontrolowane placebo badanie suszu konopnego u weteranów z PTSD (Bonn-Miller i wsp., 2021, 80 osób) nie wykazało istotnej różnicy w nasileniu objawów między konopiami a placebo. Badania obserwacyjne są sprzeczne: część zgłasza subiektywną poprawę snu, inne wiążą używanie konopi z gorszym przebiegiem PTSD, większym ryzykiem uzależnienia i przemocy. Wytyczne amerykańskiego Departamentu ds. Weteranów i Departamentu Obrony (2023) zalecają przeciw stosowaniu konopi i kannabinoidów w leczeniu PTSD. Trwają badania nad nabilonem w koszmarach sennych - dane są wstępne.

Kiedy lekarz może rozważyć terapię

Rzadko i wyłącznie jako element wspomagający przy współistniejącym innym wskazaniu (np. ból przewlekły po urazie), gdy psychoterapia i leczenie standardowe są prowadzone, a psychiatra ocenił ryzyko uzależnienia i pogorszenia. Część psychiatrów nie rozważa terapii THC w PTSD w ogóle.

Przeciwwskazania i na co uważać

Współistniejące uzależnienia (w PTSD częste), psychozy, myśli samobójcze, wiek poniżej 25 lat. THC może nasilać dysocjację i lęk u części osób; nagłe odstawienie po dłuższym stosowaniu nasila koszmary i bezsenność.

Dlaczego dane o konopiach w PTSD są niepokojące

Osoby z PTSD używają konopi częściej niż populacja ogólna - zwykle, by zasnąć i wyciszyć pobudzenie. Badania podłużne u weteranów pokazały jednak, że regularne używanie wiązało się z nasileniem objawów PTSD w czasie, gorszą odpowiedzią na psychoterapię i wyższym ryzykiem uzależnienia od konopi (w tej grupie dwukrotnie wyższym niż w populacji). Mechanizm może polegać na unikaniu: substancja tłumi objawy, ale uniemożliwia przetworzenie traumy, które jest istotą skutecznej terapii.

Jak przebiega terapia, jeśli psychiatra ją rozważy

Wyłącznie jako leczenie wspomagające przy innym wskazaniu (np. ból przewlekły po urazie), równolegle z psychoterapią skoncentrowaną na traumie i lekami. Psychiatra wybiera preparaty o niskiej zawartości THC, zaczyna od minimalnych dawek, monitoruje objawy PTSD (np. skalą PCL-5) i uzależnienie, a każde pogorszenie kończy terapię. Pierwsza wizyta z przepisaniem preparatu odbywa się stacjonarnie.

Co zabrać na wizytę i o co zapyta psychiatra

Przygotuj:

• dokumentację rozpoznania PTSD i dotychczasowego leczenia (psychoterapia, leki)
• opis objawów: koszmary, flashbacki, unikanie, pobudzenie, sen
• historię używania substancji, w tym konopi i alkoholu, oraz ich wpływu na objawy
• informację o myślach samobójczych i epizodach dysocjacji
• listę wszystkich leków z dawkami

Czego realistycznie oczekiwać

Osoby z PTSD oczekują zwykle lepszego snu i mniej koszmarów. Krótkotrwale THC może tłumić sny (skraca fazę REM), ale po odstawieniu koszmary wracają z większą siłą, a efekt na objawy PTSD jako całości nie różni się od placebo. Realistyczne oczekiwanie wobec psychiatry to ocena, czy prowadzona jest psychoterapia skoncentrowana na traumie - jedyna metoda o trwałym efekcie - oraz czy sen i koszmary są leczone metodami o lepszych dowodach (prazosyna, terapia obrazowania koszmarów). Terapia konopna w PTSD jest wyjątkiem, nie regułą.

Jaki specjalista i jak wygląda wizyta

Psychiatra, najlepiej prowadzący leczenie PTSD, we współpracy z psychoterapeutą. Zabierz dokumentację leczenia, listę leków i opis objawów (koszmary, sen). Pierwsza wizyta z przepisaniem preparatu odbywa się stacjonarnie.