Konopia lecznicza a padaczka lekooporna

Czym jest padaczka lekooporna

Padaczkę uznaje się za lekooporną, gdy dwa prawidłowo dobrane i tolerowane leki przeciwpadaczkowe (w monoterapii lub łącznie) nie zapewniły trwałej kontroli napadów. Dotyczy to ok. 30% chorych. Szczególną grupą są ciężkie encefalopatie padaczkowe wieku dziecięcego: zespół Dravet, zespół Lennoxa-Gastauta oraz padaczka w stwardnieniu guzowatym.

Standardowe leczenie

Leczenie prowadzi neurolog-epileptolog: dobór i łączenie leków przeciwpadaczkowych, ocena kwalifikacji do leczenia operacyjnego, stymulacja nerwu błędnego, dieta ketogenna u dzieci. W wymienionych zespołach dostępne są leki sieroce, w tym oczyszczony kannabidiol.

Co mówią badania

Badania randomizowane (program GWPCARE, 2017-2018) wykazały, że oczyszczony CBD w dawkach 10-20 mg/kg/dobę zmniejsza częstość napadów o ok. 40-50% u części chorych z zespołem Dravet i Lennoxa-Gastauta, a kolejne badania - w stwardnieniu guzowatym. Na tej podstawie Epidyolex został zarejestrowany w UE jako lek dodatkowy w tych zespołach (w Polsce w programie lekowym). Dowody dotyczą wyłącznie tego oczyszczonego, standaryzowanego CBD, podawanego z klobazamem lub bez niego.

Dla suszu konopnego, ekstraktów „pełnego spektrum” i preparatów z THC nie ma dowodów w padaczce; opisy przypadków są sprzeczne, a THC u części chorych może obniżać próg drgawkowy. Olejki CBD dostępne bez recepty nie są lekami i nie mają standaryzowanej zawartości.

Kiedy lekarz może rozważyć terapię

Neurolog rozważa oczyszczony CBD u chorych z zespołem Dravet, Lennoxa-Gastauta lub stwardnieniem guzowatym spełniających kryteria programu lekowego. Poza tymi zespołami zastosowanie kannabinoidów w padaczce nie ma podstaw w dowodach; terapia suszem nie jest rozważana jako leczenie napadów.

Przeciwwskazania i na co uważać

CBD w dużych dawkach wchodzi w interakcje z klobazamem, walproinianem (ryzyko uszkodzenia wątroby) i innymi lekami przeciwpadaczkowymi; wymaga kontroli prób wątrobowych. THC może nasilać napady u części chorych i jest przeciwwskazane w psychozach, ciąży oraz u dzieci i młodzieży poza badaniami.

Czym różni się Epidyolex od suszu i olejków

Słowo „CBD” oznacza w praktyce trzy różne rzeczy, i tylko jedna z nich ma dowody w padaczce:

• zarejestrowany lek: oczyszczony kannabidiol (>98%) w roztworze doustnym o stałym stężeniu, dawkowany w mg/kg masy ciała, z badaniami rejestracyjnymi i nadzorem nad bezpieczeństwem
• susz konopny i ekstrakty apteczne: surowiec farmaceutyczny o zmiennej proporcji THC do CBD, bez badań w padaczce; zawartość THC może być niekorzystna
• olejki i suplementy ze sklepów: produkty niebędące lekami, bez standaryzacji dawki, często z rozbieżną zawartością deklarowaną i rzeczywistą

Jak przebiega leczenie oczyszczonym CBD

Epileptolog włącza lek jako terapię dodatkową, zaczynając od 5 mg/kg/dobę w dwóch dawkach i zwiększając do 10 mg/kg/dobę, a w razie potrzeby do 20 mg/kg/dobę. Przed włączeniem i w trakcie leczenia kontroluje próby wątrobowe, zwłaszcza u chorych przyjmujących walproinian. Przy jednoczesnym klobazamie dawkę klobazamu często trzeba zmniejszyć, bo CBD podnosi stężenie jego aktywnego metabolitu. Efekt ocenia się po 3 miesiącach na podstawie kalendarza napadów.

Leczenie w programie lekowym wymaga spełnienia kryteriów włączenia (rozpoznanie zespołu, wiek, wcześniejsze leczenie) i odbywa się w ośrodkach prowadzących program.

Działania niepożądane oczyszczonego CBD

W badaniach rejestracyjnych najczęściej obserwowano:

• senność, zmniejszenie apetytu, biegunkę, wymioty
• wzrost aktywności enzymów wątrobowych, zwłaszcza z walproinianem
• nasiloną sedację z klobazamem
• gorączkę i zakażenia górnych dróg oddechowych
• rzadko: wysypkę, zapalenie płuc, nasilenie napadów u części chorych

Czego realistycznie oczekiwać

W badaniach rejestracyjnych oczyszczony CBD zmniejszał częstość napadów drgawkowych o ok. 40-50% u części chorych - czyli nie usuwał napadów, lecz ograniczał ich liczbę u mniej więcej co drugiej osoby; całkowite ustąpienie napadów było rzadkie. Efekt pojawia się w ciągu kilku tygodni i jest oceniany po 3 miesiącach na podstawie kalendarza napadów. Poza trzema zespołami objętymi rejestracją nie ma danych pozwalających przewidzieć efekt, a stosowanie suszu z THC może napady nasilać.

Jaki specjalista i jak wygląda wizyta

Neurolog-epileptolog, w zespołach dziecięcych neurolog dziecięcy w ośrodku prowadzącym program lekowy. Zabierz pełną dokumentację: rozpoznanie zespołu, EEG, dotychczasowe leki i dawki, kalendarz napadów.