- THC: psychoaktywny agonista receptora CB1; odpowiada za większość działań niepożądanych (zawroty, lęk, tachykardia) i za status Rpw.
- CBD: niepsychoaktywny, działa pośrednio i wielokierunkowo; jedyne zarejestrowane zastosowanie to oczyszczone CBD (Epidyolex) w rzadkich padaczkach.
- Proporcja THC:CBD opisuje chemotyp surowca (THC-dominujący, zbalansowany, CBD-dominujący) - to dane, nie wskazanie.
- Oba związki wchodzą w interakcje z lekami; o doborze i dawce decyduje lekarz.
Co to jest THC
THC, czyli delta-9-tetrahydrokannabinol, to główny psychoaktywny kannabinoid konopi. W roślinie występuje głównie w formie kwasowej (THCA), która pod wpływem ciepła - np. podczas waporyzacji - przechodzi w aktywne THC (dekarboksylacja). THC jest częściowym agonistą receptorów CB1 w ośrodkowym układzie nerwowym, co tłumaczy zarówno jego działanie (m.in. na odczuwanie bólu, apetyt, nudności), jak i efekty niepożądane: zaburzenia koncentracji i pamięci krótkotrwałej, zawroty głowy, przyspieszone tętno, u części osób niepokój lub lęk.
To zawartość THC decyduje o klasyfikacji surowca jako środka odurzającego i o tym, że konopia lecznicza jest wydawana na receptę Rpw. Z tego samego powodu THC ma znaczenie przy prowadzeniu pojazdów i w pracy wymagającej koncentracji.
Co to jest CBD
CBD (kannabidiol) to drugi najważniejszy kannabinoid. Nie wywołuje efektu psychoaktywnego typowego dla THC - nie „odurza”. Działa wielokierunkowo i pośrednio: ma niskie powinowactwo do receptorów CB1 i CB2, oddziałuje m.in. z receptorami serotoninowymi 5-HT1A i kanałami TRPV1, a także wpływa na metabolizm innych leków w wątrobie (enzymy CYP450).
Jedynym zarejestrowanym lekiem opartym na oczyszczonym CBD jest Epidyolex (padaczki lekooporne w zespołach Dravet i Lennoxa-Gastauta oraz stwardnienie guzowate). Produkty CBD sprzedawane poza apteką (oleje, kosmetyki) nie są lekami i nie podlegają ocenie skuteczności - to inna kategoria niż CBD w konopi leczniczej.
Najważniejsze różnice w jednej tabeli
Poniższe zestawienie porządkuje różnice, które mają znaczenie praktyczne dla pacjenta.
| Cecha | THC | CBD |
|---|---|---|
| Efekt psychoaktywny | tak | nie |
| Główny mechanizm | częściowy agonista CB1 (i CB2) | pośredni, wielokierunkowy; niskie powinowactwo do CB1/CB2 |
| Status prawny | środek odurzający; wyłącznie na receptę Rpw | w leku - na receptę; w produktach niebędących lekami - dostępny poza apteką |
| Typowe działania niepożądane | zawroty, suchość w ustach, tachykardia, lęk, zaburzenia pamięci | senność, biegunka, zmiany apetytu; interakcje lekowe (CYP450) |
| Zarejestrowane leki | Sativex (THC+CBD) w spastyczności w SM; dronabinol/nabilon (poza PL) | Epidyolex (padaczki lekooporne) |
| Prowadzenie pojazdów | zabronione pod wpływem / po użyciu | bez wpływu psychoaktywnego, ale preparaty z THC wykluczają jazdę |
Proporcje THC do CBD i chemotypy
Surowce konopi leczniczej opisuje się przez zawartość THC i CBD w procentach suchej masy oraz ich proporcję. Wyróżnia się trzy chemotypy: THC-dominujący (np. THC 20%, CBD poniżej 1%), zbalansowany (zbliżona zawartość obu, np. 8%/8%) i CBD-dominujący (przewaga CBD; na polskim rynku rzadszy). Zawartość CBD bywa opisywana jako łagodząca psychoaktywny profil THC, ale ten efekt zależy od dawki i jest przedmiotem badań.
Chemotyp to opis składu, nie wskazanie. Lekarz bierze go pod uwagę razem ze schorzeniem, dotychczasowym leczeniem, chorobami współistniejącymi i tolerancją - i to on decyduje, który profil i w jakiej dawce zastosować. W katalogu odmian podajemy chemotyp każdego surowca jako dane parametryczne.
Jak oba związki trafiają do organizmu
Po waporyzacji suszu THC i CBD wchłaniają się przez płuca i działają po kilku minutach, a efekt utrzymuje się zwykle 2-4 godziny. Po podaniu doustnym (ekstrakty, oleje) wchłanianie jest wolniejsze i zmienne - początek działania po 30-120 minutach, czas trwania do 6-8 godzin, a THC jest częściowo przekształcane w wątrobie do 11-hydroksy-THC o silniejszym działaniu. Dlatego dawki doustne i inhalacyjne nie są zamienne „jeden do jednego” i dlatego schemat ustala lekarz.
Bezpieczeństwo i interakcje
THC może wpływać na koncentrację, nastrój i czas reakcji, a przy wyższych dawkach wywoływać lęk lub - rzadko - objawy psychotyczne; wymaga ostrożności u osób z chorobami serca i w wywiadzie psychiatrycznym. CBD nie odurza, ale hamuje enzymy wątrobowe CYP2C19 i CYP3A4, przez co może podnosić stężenie m.in. klobazamu, warfaryny czy niektórych leków przeciwdepresyjnych.
Oba związki są elementem terapii prowadzonej pod nadzorem lekarza, który potrzebuje pełnej listy przyjmowanych leków i suplementów. O przeciwwskazaniach i działaniach niepożądanych piszemy osobno.
Najczęstsze pytania
Czy CBD jest legalne, a THC nie?
W konopi leczniczej oba są legalne na receptę. Poza apteką legalne są produkty z konopi włóknistych o zawartości THC do 0,3%, które nie są lekami. THC w ilościach wyższych jest środkiem odurzającym dostępnym wyłącznie na receptę Rpw.
Czy CBD „neutralizuje” działanie THC?
Nie w sensie wyłączenia działania. Część badań sugeruje, że CBD może łagodzić niektóre efekty THC (np. lęk) przy określonych proporcjach i dawkach, ale wyniki są niejednoznaczne. To hipoteza badana, nie reguła - i nie zastępuje ostrożnego dawkowania ustalonego przez lekarza.
Czy surowiec zbalansowany jest „bezpieczniejszy” niż THC-dominujący?
Zawiera mniej THC w gramie, więc przy tej samej ilości suszu dawka THC jest niższa. Nie oznacza to automatycznie, że jest właściwy dla każdego - wybór zależy od celu terapii i oceny lekarza.
Czy olej CBD ze sklepu to to samo co CBD w leku?
Chemicznie to ten sam związek, ale produkty niebędące lekami nie mają potwierdzonej zawartości, czystości ani wskazań, a ich zawartość THC jest śladowa. W terapii liczy się zarejestrowany surowiec z apteki i dawka ustalona przez lekarza.
Czy wysokie THC oznacza silniejsze działanie lecznicze?
Nie ma takiej zależności. Wyższa zawartość THC oznacza więcej miligramów THC w gramie suszu i wyższe ryzyko działań niepożądanych przy tej samej ilości, a nie lepszy efekt. Dawkę i profil dobiera lekarz.
Cena i forma wizyty widoczne przed rezerwacją
Na LekarzKonopny zobaczysz specjalizację, cenę i formę wizyty przed rezerwacją. O kwalifikacji do terapii decyduje lekarz po badaniu.
Źródła
- National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. The Health Effects of Cannabis and Cannabinoids (2017)
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Epidyolex (kannabidiol) - EMA
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sativex (nabiksimole)
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (konopie włókniste: THC ≤ 0,3%; art. 33a)
Treść ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani reklamy produktu leczniczego. O zasadności terapii decyduje lekarz.