- Terpeny odpowiadają za aromat suszu; w konopiach najczęstsze to mircen, kariofilen, limonen, pinen, linalol i terpinolen.
- Efekt otoczenia to hipoteza z badań przedklinicznych (Russo 2011); synergii terpenów z kannabinoidami nie potwierdzono w badaniach klinicznych u ludzi.
- Profil terpenowy jest cechą sensoryczną surowca, nie kryterium medycznym - lekarz dobiera lek według THC i CBD.
- Przy waporyzacji część terpenów odparowuje w niższych temperaturach niż kannabinoidy - to wpływa na smak, nie na wskazania.
Czym są terpeny
Terpeny (i ich pochodne z tlenem - terpenoidy) to duża grupa związków organicznych występujących w świecie roślin: odpowiadają za zapach igliwia, cytrusów, lawendy czy pieprzu. W konopiach powstają w tych samych gruczołach żywicznych, co kannabinoidy, i współtworzą profil aromatyczny danej odmiany. Nie są specyficzne dla konopi - mircen znajdziemy w chmielu, limonen w skórce cytrusów, kariofilen w pieprzu czarnym.
W suszu konopi leczniczej terpeny stanowią zwykle 1-3% masy. Producent może, ale nie musi podać profilu terpenowego; rejestr surowca obejmuje wyłącznie THC i CBD.
Skąd wzięła się hipoteza efektu otoczenia
Termin „entourage effect” wprowadzili w 1998 r. Ben-Shabat i Mechoulam, opisując, jak nieaktywne związki towarzyszące endokannabinoidom wzmacniają ich działanie. W 2011 r. Ethan Russo w pracy „Taming THC” rozszerzył koncepcję na fitokannabinoidy i terpeny, zestawiając dane farmakologiczne o poszczególnych terpenach i sugerując możliwe synergie (np. kariofilen jako agonista CB2, linalol a działanie uspokajające w modelach zwierzęcych).
Praca Russo była przeglądem i hipotezą, nie badaniem klinicznym. Od tego czasu stała się jednak podstawą marketingu „pełnego spektrum” i opisów odmian przypisujących terpenom konkretne efekty u ludzi.
Co faktycznie potwierdzono
Badania laboratoryjne wykazały, że pojedyncze terpeny mają aktywność biologiczną w modelach komórkowych i zwierzęcych (np. β-kariofilen wiąże receptor CB2, linalol i mircen działają w modelach bólu u gryzoni). To jednak dawki i warunki nieporównywalne z ilościami, jakie pacjent wdycha z suszu.
Badania sprawdzające bezpośrednio, czy terpeny zmieniają działanie THC na receptor CB1 (Santiago i wsp. 2019; Finlay i wsp. 2020), nie wykazały takiej interakcji na poziomie receptora. Badań klinicznych porównujących u ludzi ten sam THC z różnymi profilami terpenowymi jest bardzo mało i mają one małe grupy. Wniosek przeglądów systematycznych jest spójny: efekt otoczenia pozostaje hipotezą, a synergii terpenów z kannabinoidami nie potwierdzono w badaniach klinicznych.
Najczęstsze terpeny konopi
Poniżej skrót tego, czym są terpeny najczęściej wymieniane przez producentów. Szczegółowe opisy, występowanie w przyrodzie i lista odmian z danym terpenem są w przewodniku /terpeny.
| Terpen | Aromat | Występuje też w |
|---|---|---|
| Mircen | ziemisty, ziołowy | chmiel, tymianek, mango |
| β-Kariofilen | pieprzowy, korzenny | pieprz czarny, goździki |
| Limonen | cytrusowy | skórka cytrusów |
| α-Pinen | sosnowy, żywiczny | igliwie, rozmaryn |
| Linalol | kwiatowy, lawendowy | lawenda, kolendra |
| Terpinolen | świeży, lekko kwiatowy | jabłka, kminek |
| Humulen | drzewny, chmielowy | chmiel, bazylia |
Terpeny a waporyzacja
Terpeny mają niższe temperatury wrzenia niż kannabinoidy - większość odparowuje w zakresie 150-190 °C, podczas gdy THC uwalnia się efektywnie od ok. 157 °C, a CBD od ok. 160-180 °C. W praktyce oznacza to, że ustawienie temperatury waporyzatora wpływa głównie na smak i zapach pary, a także na to, ile terpenów się zachowa. Nie zmienia to wskazań ani dawki - parametry stosowania ustala lekarz, a ten artykuł nie jest instrukcją dobierania temperatur.
Co to oznacza dla pacjenta
Profil terpenowy to cecha sensoryczna preparatu, która może mieć znaczenie dla komfortu stosowania (smak, zapach) i dla rozpoznawania surowca po otwarciu opakowania. Nie jest kryterium, według którego należy wybierać lek - o doborze preparatu, z uwzględnieniem zawartości THC i CBD, decyduje lekarz.
Jeśli producent podaje profil terpenowy, w katalogu odmian pokazujemy go jako dane (z zaznaczeniem terpenu dominującego). Jeśli interesuje Cię, jak kannabinoidy oddziałują z organizmem, przeczytaj artykuły o kannabinoidach i o układzie endokannabinoidowym.
Najczęstsze pytania
Czy efekt otoczenia został udowodniony?
Nie. To hipoteza oparta na badaniach przedklinicznych; badania receptorowe nie wykazały wpływu terpenów na działanie THC przy CB1, a badań klinicznych u ludzi jest bardzo mało. Rzetelne źródła opisują efekt otoczenia jako hipotezę.
Czy odmiana z określonym terpenem działa inaczej?
Nie ma na to dowodów klinicznych. Różnice w działaniu między surowcami tłumaczy się przede wszystkim zawartością THC i CBD, dawką i sposobem podania. Przypisywanie efektu terpenowi w opisie odmiany jest reklamą.
Czy terpeny są bezpieczne?
W ilościach obecnych w suszu terpeny są uznawane za bezpieczne (wiele z nich to składniki żywności i kosmetyków). U części osób mogą drażnić drogi oddechowe przy inhalacji; o niepokojących objawach poinformuj lekarza.
Czy „pełne spektrum” działa lepiej niż izolat?
To twierdzenie wynika z hipotezy efektu otoczenia i nie zostało potwierdzone klinicznie. Zarejestrowane leki (Sativex - ekstrakt pełnospektralny; Epidyolex - oczyszczone CBD) pokazują, że obie drogi mogą być skuteczne w swoich wskazaniach.
Gdzie znajdę opis konkretnego terpenu?
W przewodniku /terpeny: każdy z 14 terpenów ma stronę z chemią, aromatem, występowaniem, stanem badań i listą odmian suszu, w których producent go wymienia.
Cena i forma wizyty widoczne przed rezerwacją
Na LekarzKonopny zobaczysz specjalizację, cenę i formę wizyty przed rezerwacją. O kwalifikacji do terapii decyduje lekarz po badaniu.
Źródła
- Russo EB. Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. Br J Pharmacol 2011;163:1344-1364
- Ben-Shabat S, Mechoulam R i wsp. An entourage effect: inactive endogenous fatty acid glycerol esters enhance 2-arachidonoyl-glycerol cannabinoid activity. Eur J Pharmacol 1998
- Santiago M i wsp. Absence of entourage: terpenoids commonly found in Cannabis sativa do not modulate the functional activity of Δ9-THC at human CB1 and CB2 receptors. Cannabis Cannabinoid Res 2019
- Finlay DB i wsp. Terpenoids from cannabis do not mediate an entourage effect by acting at cannabinoid receptors. Front Pharmacol 2020
Treść ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani reklamy produktu leczniczego. O zasadności terapii decyduje lekarz.