- Susz (Cannabis flos): waporyzacja, początek działania po kilku minutach, czas 2-4 h; dawka w gramach suszu o deklarowanym THC/CBD.
- Ekstrakty i oleje doustne: początek po 30-120 min, czas do 6-8 h; dawka w mg lub ml; większa wygoda, trudniejsze dopasowanie dawki.
- Lek recepturowy przygotowuje apteka z zarejestrowanego surowca; standaryzacja składu odróżnia go od produktów niekontrolowanych.
- Postać dobiera lekarz do schorzenia, trybu życia i tolerancji; nie wolno jej zmieniać samodzielnie.
Susz (Cannabis flos) do waporyzacji
Najczęściej spotykaną postacią jest wysuszony kwiatostan konopi o wystandaryzowanej zawartości kannabinoidów - na etykiecie „Cannabis flos” z nazwą producenta i deklarowanym THC/CBD (np. THC 20%, CBD <1%). Susz jest przeznaczony do waporyzacji, czyli podgrzewania bez spalania w dedykowanym urządzeniu; palenie nie jest zalecaną drogą podania leku.
Zalety suszu to szybki początek działania (kilka minut), co ułatwia dopasowanie dawki do objawu, oraz największy wybór surowców na rynku. Wady: krótszy czas działania (zwykle 2-4 godziny), konieczność posiadania waporyzatora, zmienność dawki zależna od techniki inhalacji i temperatury. Dawkę opisuje się w gramach suszu lub liczbie inhalacji, a lekarz ustala ją indywidualnie.
Ekstrakty i oleje doustne
Drugą grupą są preparaty przyjmowane doustnie lub podjęzykowo: ekstrakty i oleje o określonej zawartości THC i CBD w miligramach na mililitr lub w procentach masy. Działanie pojawia się później (30-120 minut), bo kannabinoidy wchłaniają się z przewodu pokarmowego i przechodzą przez wątrobę, gdzie THC jest częściowo przekształcane w 11-hydroksy-THC o silniejszym działaniu. Efekt trwa dłużej (do 6-8 godzin).
Postać doustna bywa wybierana ze względu na wygodę, dyskrecję, brak inhalacji (choroby płuc) i stabilniejszy poziom leku w ciągu dnia. Jej wadą jest trudniejsze dopasowanie dawki - opóźniony początek sprzyja przedawkowaniu przez „dokładanie” kolejnych porcji zbyt wcześnie. Dlatego dawki doustne i inhalacyjne nie są zamienne jeden do jednego.
Inne leki recepturowe
Z zarejestrowanego surowca apteka może przygotować także inne postacie leku recepturowego - np. czopki doodbytnicze, kapsułki czy roztwory - jeśli lekarz tak zapisze, a apteka ma możliwości techniczne. Są to rozwiązania rzadsze, stosowane w szczególnych sytuacjach klinicznych (np. problemy z połykaniem, nudności). O ich zasadności decyduje lekarz w porozumieniu z farmaceutą; szczegóły postaci i jednostek (mg/ml, % m/m) opisujemy w przewodniku /ekstrakty.
Porównanie postaci
Zestawienie najważniejszych różnic praktycznych między postaciami.
| Postać | Droga podania | Początek działania | Czas działania | Jednostka dawki |
|---|---|---|---|---|
| Susz (Cannabis flos) | inhalacja (waporyzacja) | kilka minut | 2-4 h | gram suszu / liczba inhalacji |
| Ekstrakt / olej | doustnie lub podjęzykowo | 30-120 min | 6-8 h | mg THC/CBD lub ml |
| Czopki, kapsułki (recepturowe) | doodbytniczo / doustnie | zmienny | kilka godzin | mg w dawce |
Standaryzacja i skład
Cechą preparatów farmaceutycznych jest standaryzacja - znana i kontrolowana zawartość kannabinoidów, potwierdzona w procesie wytwarzania i dopuszczenia do obrotu (URPL). Każda partia ma numer serii i datę ważności; na recepcie i etykiecie widnieje nazwa rejestrowa z deklarowaną zawartością THC (z tolerancją ±10%) i CBD. Dzięki temu lekarz może planować terapię w sposób powtarzalny i modyfikować ją na podstawie obserwowanych efektów.
To zasadnicza różnica w porównaniu z produktami z nielegalnego źródła, których skład, czystość i bezpieczeństwo nie są kontrolowane. Na tej stronie nie opisujemy konkretnych marek ani odmian - celem jest wyjaśnienie różnic między postaciami, nie rekomendowanie produktów; parametry poszczególnych surowców są w katalogu odmian.
Jak lekarz dobiera postać
O wyborze postaci, składzie (proporcja THC:CBD) i dawkowaniu decyduje lekarz, biorąc pod uwagę schorzenie i cel terapii (szybka ulga doraźna czy stabilny poziom w ciągu dnia), choroby współistniejące (np. płuc), tryb życia i pracę, dotychczasową tolerancję oraz koszt. Ta sama osoba może na różnych etapach terapii stosować różne postacie, a czasem dwie równocześnie - zawsze zgodnie z zaleceniem lekarza.
Samodzielna zmiana postaci (np. przejście z suszu na olej „bo wygodniej”) bez korekty dawki jest ryzykowna ze względu na różnice w biodostępności. Jeśli obecna postać Ci nie odpowiada, porozmawiaj o tym na wizycie kontrolnej.
Najczęstsze pytania
Susz czy olej konopny - co jest lepsze?
Nie ma postaci „lepszej” w ogóle. Susz działa szybko i krótko, olej wolno i długo. Wybór zależy od celu terapii, chorób współistniejących i trybu życia - decyduje lekarz.
Czy mogę palić susz z apteki?
Zalecaną drogą podania jest waporyzacja (podgrzewanie bez spalania). Palenie wytwarza produkty spalania szkodliwe dla dróg oddechowych i nie jest sposobem stosowania leku zalecanym przez lekarzy.
Czy ekstrakt jest „mocniejszy” od suszu?
Ekstrakt ma wyższe stężenie kannabinoidów w gramie, ale dawkuje się go w miligramach, więc dawka THC może być taka sama lub niższa niż z suszu. Mocniejsze może być natomiast działanie po podaniu doustnym ze względu na metabolit 11-OH-THC - dlatego dawki ustala lekarz.
Czym jest lek recepturowy?
To lek przygotowany w aptece na podstawie recepty lekarskiej z zarejestrowanego surowca farmaceutycznego - w przypadku konopi np. odważony susz w opakowaniu aptecznym albo roztwór ekstraktu. Odróżnia go to od gotowego produktu leczniczego (jak Sativex).
Ile kosztują poszczególne postacie?
Cenę ustala apteka za gram suszu lub mililitr ekstraktu; lek nie jest refundowany. Koszt miesięczny zależy od dawki ustalonej przez lekarza - szacunki podajemy w artykule o kosztach wizyty i terapii.
Cena i forma wizyty widoczne przed rezerwacją
Na LekarzKonopny zobaczysz specjalizację, cenę i formę wizyty przed rezerwacją. O kwalifikacji do terapii decyduje lekarz po badaniu.
Źródła
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 33a (surowiec farmaceutyczny do sporządzania leków recepturowych)
- MacCallum CA, Russo EB. Practical considerations in medical cannabis administration and dosing. Eur J Intern Med 2018
- Huestis MA. Human cannabinoid pharmacokinetics. Chem Biodivers 2007
Treść ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej ani reklamy produktu leczniczego. O zasadności terapii decyduje lekarz.